نقشه مراکز غیرنظامی آسیبدیده در حملات هوایی اسرائیل و آمریکا
یک بررسی تحلیلی برای شناسایی مکانهای غیرنظامی که در حملات هوایی اسرائیل و آمریکا به ایران از نهم اسفند تاکنون آسیب دیده یا تخریب شدهاند انجام شده است. نتیجه این بررسی در قالب نقشهای ارائه شده که محل این مراکز را مشخص میکند.
علاوه بر حمله به مراکز درمانی، آموزشی، کسبوکارهای مردمی و خانههای مسکونی، ایالات متحده و اسرائیل مأموران انتظامی، نیروهای راهنمایی و رانندگی و دیگر عوامل تأمینکننده نظم شهری را نیز هدف قرار میدهند. در واقع، این اقدامات نشان میدهد که هدف آنها تضعیف و از بین بردن تمامی ساختارهای شهری است. نمونهای از این وضعیت در روزهای ۱۸ و ۱۹ دیماه ۱۴۰۴ مشاهده شد؛ روزهایی که میتوان از آنها بهعنوان یک کودتای شهری یاد کرد و طی آن حملات گستردهای علیه ساختارهای دولتی و مردمی انجام گرفت. مجموعه این اقدامات در کنار یکدیگر نشان میدهد که ایالات متحده و اسرائیل بهعنوان دولتهایی تروریستی عمل میکنند.
در مواردی که چند محل آسیبدیده در فاصله بسیار نزدیک از یکدیگر قرار دارند، در نقشه تنها یک نقطه قرمز دیده میشود که بیانگر نقاط کوچک زیاد است که قابل مشاهده نیستند.
به دلیل تعداد زیاد مراکز آسیبدیده در تهران، نقشه مربوط به این شهر بهصورت جداگانه تهیه شده است.
آمار رسمی ایران درباره کشتهشدگان و خسارت به مراکز غیرنظامی
آخرین آمار رسمی در دسترس که بدون تفکیک میان نظامیان و غیرنظامیان منتشر شده، مربوط به جمعیت هلال احمر ایران در تاریخ ۱۵ اسفند است. طبق این گزارش، تا آن زمان ۱۳۳۲ نفر جان خود را از دست دادهاند. پس از آن، آمار کلی بهروزشدهای منتشر نشده است.
با این حال وزارت بهداشت ایران در ۲۴ اسفند آمار جداگانهای درباره زنان و کودکان کشتهشده منتشر کرد. طبق این آمار، ۲۲۳ زن – از جمله سه زن باردار – و ۲۰۲ کودک جان باختهاند که در میان آنها ۱۲ کودک زیر پنج سال بودهاند.
جمعیت هلال احمر ایران همچنین در ۲۴ اسفند گزارشی از خسارت وارد شده به اماکن غیرنظامی و همچنین تلفات دانشآموزان، کارکنان مدارس و کادر درمان منتشر کرد.
واحدهای مسکونی و تجاری آسیبدیده
بر اساس این گزارش، در مجموع ۴۲٬۹۱۴ واحد آسیب دیدهاند که شامل ۶٬۱۷۹ واحد تجاری و ۳۶٬۴۸۹ واحد مسکونی است. از این میان حدود ده هزار واحد مسکونی در تهران قرار دارند.
آسیب به زیرساختهای پزشکی و آموزشی
در جریان این حملات، ۱۶۰ مرکز دارویی، پزشکی، بهداشتی و اورژانسی دچار خسارت جدی شدهاند. همچنین ۱۲۰ مدرسه در نقاط مختلف ایران در معرض حملات مستقیم یا غیرمستقیم قرار گرفتهاند که به کشته شدن ۲۰۶ دانشآموز و کارکنان مدارس انجامیده است.
مراکز و نیروهای هلال احمر
طبق گزارش منتشر شده، ۱۷ مرکز متعلق به جمعیت هلال احمر به طور جدی آسیب دیده و ۲۱ خودروی امدادی – که ۱۹ مورد از آنها آمبولانس بوده – از چرخه خدمات خارج شدهاند. در جریان عملیات امدادرسانی نیز ۱۰ امدادگر هلال احمر زخمی شدهاند و یک امدادگر هنگام انجام مأموریت جان خود را از دست داده است.
تلفات کارکنان پزشکی
بر اساس گزارشها تاکنون ۱۶ نفر از کارکنان حوزه درمان و پزشکی در حملات هوایی جان باختهاند.
چه مکانهایی غیرنظامی محسوب میشوند؟
در حقوق بینالملل بشردوستانه، از جمله کنوانسیونهای ژنو ۱۹۴۹ و پروتکلهای الحاقی آن، قواعد مشخصی برای تمایز میان اهداف نظامی و مکانها یا اشیای غیرنظامی در زمان جنگ تعیین شده است. اصل بنیادین در این چارچوب حقوقی «اصل تفکیک» است.
- پروتکل الحاقی اول به کنوانسیون ژنو در ماده ۴۸ درباره این اصل تأکید میکند که طرفهای درگیر باید همواره میان جمعیت غیرنظامی و نیروهای نظامی و همچنین میان اشیا و مکانهای غیرنظامی و اهداف نظامی تمایز قائل شوند و عملیات نظامی خود را صرفاً علیه اهداف نظامی هدایت کنند.
- بر اساس ماده ۵۲ همین پروتکل، یک مکان یا شیء تنها زمانی هدف نظامی محسوب میشود که بهطور مؤثر در عملیات نظامی نقش داشته باشد و تخریب یا آسیب به آن مزیت نظامی مشخصی ایجاد کند. بر همین اساس، پایگاههای نظامی، انبارهای تسلیحاتی، مراکز فرماندهی و فرودگاهها یا زیرساختهایی که برای عملیات نظامی مورد استفاده قرار میگیرند، در زمره اهداف نظامی قرار میگیرند.
- در مقابل، هر چیزی که در این تعریف نگنجد بهطور پیشفرض غیرنظامی محسوب میشود؛ از جمله خانهها و مناطق مسکونی، بیمارستانها، مدارس و زیرساختهای شهری، مگر آنکه برای مقاصد نظامی مورد استفاده قرار گرفته باشند.
- در ماده ۵۲ پروتکل الحاقی اول همچنین تأکید شده است که اشیاء و اماکن غیرنظامی نباید هدف حمله یا اقدامات تلافیجویانه قرار بگیرند.
جمعبندی نهایی
گزارشها و دادههای موجود درباره آسیب گسترده به مناطق مسکونی، مراکز درمانی و مدارس نشان میدهد که پایبندی به اصول بنیادین حقوق بینالملل بشردوستانه از طرف ایالات متحده آمریکا و اسرائیل وجود ندارد. بر اساس کنوانسیونهای ژنو، طرفهای درگیر موظفاند میان اهداف نظامی و غیرنظامی تمایز قائل شوند و از آسیب به زیرساختهای غیرنظامی جلوگیری کنند. با این حال حجم خسارتهای ثبتشده به مراکز غیرنظامی نشان میدهد این اصل با چالش جدی مواجه شده است. در چنین شرایطی انتظار میرود نهادهای بینالمللی مسئول بررسی و پاسخگویی باشند؛ اما واکنش محدود و نبود سازوکار مؤثر برای رسیدگی به این موارد، بار دیگر کارآمدی نظام نظارت بینالمللی در برابر بحرانهای جنگی را زیر سؤال برده است.
